Karya Cipta Pertunjukan Wayang Perjuangan Sebagai Penguatan Pendidikan Bela Negara

. Sunardi, . Kuwato, . Sudarsono

Abstract


Tulisan ini mengungkap tentang pertunjukan wayang perjuangan sebagai penguatan pendidikan bela negara bagi masyarakat Indonesia. Dua persoalan penting yang dibahas yakni: (1) bentuk karya cipta pertunjukan wayang perjuangan; dan (2) fungsi pertunjukan wayang perjuangan bagi masyarakat Indonesia. Bentuk karya cipta pertunjukan wayang perjuangan dikaji dengan konsep estetika wayang, adapun fungsi pertunjukan dikupas dengan teori fungsi kesenian. Hasil pembahasan menunjukkan bahwa karya cipta pertunjukan wayang perjuangan dibangun berdasarkan beberapa unsur, di antaranya seniman, garap lakon wayang, dan boneka wayang. Pada sisi lain, pertunjukan wayang perjuangan memiliki fungsi sebagai penguatan pendidikan bela negara bagi masyarakat Indonesia.

This paper reveals the wayang perjuangan performances as the strengthening of state defense education for the people of Indonesia. Two important issues are discussed, namely: (1) the form of wayang perjuangan performance; and (2) the function of wayang perjuangan for the Indonesian people. The form of wayang perjuangan studied with the aesthetic concept of wayang, while the performance function is analyzed with the theory of art function. The results of the discussion show that the works of wayang perjuangan are built based on several elements, among them artists, working on wayang plays, and puppets. On the other hand, the wayang perjuangan performance has a function as the strengthening of state defense education for the people of Indonesia. 


Keywords


wayang perjuangan; pendidikan bela negara; masyarakat Indonesia

Full Text:

PDF

References


Haryanto, S. 1991. Seni Kriya Wayang Kulit: Seni Rupa, Tatahan, dan Sunggingan. Jakarta: Djambatan.

Haryono, Timbul. 2008. Seni Pertunjukan dan Seni Rupa dalam Perspektif Arkeologi Seni. Surakarta: ISI Press Solo.

Hazeu, G.A.J. 1979. Kawruh Asalipun Ringgit sarta Gegepokanipun Kaliyan Agami ing Jaman Kina. Ed. Mangkudimedjo, alih aksara oleh Sumarsana, alih bahasa oleh Hardjana HP, Proyek Penerbita Buku Bacaan dan Sastra Indonesia dan Daerah, Depdikbud, Jakarta.

Holt, Claire. 2000. Melacak Jejak Perkembangan Seni di Indonesia, Terjemahan R.M. Soedarsono, Bandung: Masyarakat Seni Pertunjukan Indonesia.

Imran, Amrin. 1976. Panglima Besar Jenderal Sudirman. Jakarta: Mutiara.

Jazuli, M. 2003. Dalang, Negara, Masyarakat: Sosiologi Pedalangan. Semarang: Limpad.

Mulyono, Sri. 1975. Wayang Asal-usul Filsafat dan Masa Depannya. Jakarta: Alda.

-------------. 1982. Wayang Asal-usul Filsafat dan Masa Depannya. Jakarta: Gunung Agung.

Murtiyoso, Bambang, Sumanto, Suyanto, Kuwato. Teori Pedalangan: Bungan Rampai Elemen-elemen Dasar Pakeliran. Surakarta: ISI Surakarta Press dan CV Saka Production, 2007.

Nugroho, Sugeng. 2012. Lakon Banjaran Tabir dan Liku-likunya Wayang Kulit Purwa Gaya Surakarta. Surakarta: ISI Press.

Parker, De Witt H. 1948. The Principles of Aesthetics. New York: Appleton Century Crofts.

Sarwanto. 2008. Pertunjukan Wayang Kulit Purwa dalam Ritual Bersih Desa Kajian Fungsi dan Makna. Surakarta: ISI Press Surakarta dan CV Cendrawasih.

Soekanto S.A. 1981. Perjalanan Bersahaja Jenderal Sudirman. Jakarta: Pustaka Jaya.

Soetarno. 1998. “Fungsi Sosial Pertunjukan Wayang Kulit Purwa Jawa”. Laporan Penelitian STSI Surakarta.

Soetarno, Sarwanto, Sudarko. 2007. Sejarah Pedalangan. Surakarta: ISI Press Surakarta dan CV Cendrawasih.

Soewarno, Roto. 1985. Pak Dirman Menuju Sobo. Jakarta: Yayasan Kembang Mas.

Sunardi. 2014. Nuksma dan Munguh Konsep Dasar Estetika Pertunjukan Wayang. Surakarta: ISI Press.

Sunardi, Sugeng Nugroho, Kuwato. 2016. Wayang Babad Nusantara Media Pengajaran Nilai Kebangsaan. Surakarta: ISI Press.

Tim Buku Tempo. 2015. Soedirman: Seorang Panglima, Seorang Martir. Jakarta: Gramedia.

Waridi. 2005. Karawitan Wayang Kulit Purwa Gaya Surakarta. Jakarta: Senawangi.




DOI: http://dx.doi.org/10.31091/mudra.v33i2.363

Article metrics

Abstract views : 264 | views : 156

Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Indexed By

Crossref logo DOAJ Google Scholar   BASE


Editorial Office

Mudra Jurnal Seni Budaya
Indonesia Institute of The Arts of Denpasar
Jalan Nusa Indah Denpasar 80235
Phone : +62-361-227316 ext : 159 Fax : +62-361-236100
Email : penerbitan@isi-dps.ac.id

Creative Commons License
Mudra Jurnal Seni Budaya is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.


hack forum forum hack hack forum recovery shell shell sitesi Mirror Zone Zone Mirror Zone Sitesi Defacer Mirror cisco nedir kiralık bahis siteleri instagram takipci hilesi instagram takipci hilesi bedava takipci hilesi instagram takipci satin al sosyal medya paneli smm bayi sistemi smm script satisi smm bayilik paneli Sosyal medya bayilik paneli

cami halısı cami halısı cami halıları Saflı Cami Halısı Yün Cami Halısı Duvardan Duvara Cami Halısı Akrilik Cami Halısı Polipropilen Cami Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı cami halısı cami halısı cami halıları Karo Halısı Otel Halısı Yün Cami Halısı Ofis Halısı Yurt Halısı Kurs Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı cami halısı cami halıları cami halısı cami halıları Saflı Cami Halısı Otel Halısı Yün Cami Halısı Akrilik Cami Halısı Polipropilen Cami Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı Cami Süpürgesi Cami Halısı Yün Cami Halısı Cami Halı Desenleri cami halısı fiyatları

palyaço kiralama balon süsleme masa sandalye kiralama şark köşesi şark odası yörük çadır katı meyve sıkacağı meyve sıkacağı düğün orkestrası düğün orkestrası istanbul no touch lazer viagra sipariş viagra fiyatı viagra fiyatları viagra siparişi viagra siparişleri cialis sipariş cialis fiyatı cialis fiyatları cialis siparişi cialis satış wso shell indoxploit shell
su kaçağı tespiti fatih su kaçağı tespiti kadıköy su kaçağı bulma beykoz su kaçağı bulma Sultanbeyli su kaçağı bulma gebze su kaçağı bulma Ataşehir su kaçağı bulma eyüp su kaçağı tespiti Beyoğlu Su Kaçağı bulma Güngören su kaçağı tespiti esenler su kaçağı tespiti kağıthane su kaçağı bulma beylikdüzü su kaçağı tespiti küçükçekmece su kaçağı tespiti Gaziosmanpaşa su kaçağı bulma Şişli Su Kaçağı bulma Sultangazi Su Kaçağı Tespiti su kaçağı tespiti Su Kaçağı bulma
Evden eve nakliyat İstanbul Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat istanbul nakliyat istanbul evden Eve nakliyat sancaktepe evden eve nakliyat tuzla evden eve nakliyat
evden eve nakliyatistanbul evden eve nakliyatistanbul nakliyat
istanbul Evden Eve NakliyatEvden Eve Nakliyatistanbul Antalya Evden Eve Nakliyat

Evden Eve Nakliyatistanbul Nakliyatistanbul Evden Eve Nakliyat
evden eve nakliyat Eşya Ambalajlama Ofis Taşımacılığı Şehir İçi Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat Eşya Depolama Hizmeti

Evden Eve Nakliyat Ucuz evden eve nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat İSTANBUL ASANSÖRLÜ NAKLİYAT Parça eşya taşımacılığı Ofis taşımacılığı Şehirler Arası nakliyat istanbul şehiriçi nakliyat Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat Eşya Depolama istanbul evden eve nakliyat Şehir İçi Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat Ofis Taşımacılığı MNG Evden Eve Nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat istanbul evden eve nakliyat Eşya Depolama Ofis taşımacılığı Şehirler Arası nakliyat Şehir içi nakliyat Evden Eve Nakliyat istanbul evden eve nakliyat Eşya Depolama Ofis taşıma Evden Eve Nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat
paykasapaykasa bozumPaykasa Satın AlPaykasa Fiyatları
astropay astropay al astropay satın al astropay card astropay kart cashixir paykwik
ücretsiz hosting kurumsal hosting resseler hosting ucuz hosting sanal sunucu vds sanal sunucu vps
Ofis Taşımacılığı Okul Taşımacılığı Parça Eşya Taşıma Villa Taşımacılığı Arşiv Taşıma Çeyiz Taşıma Koli Taşıma Antika Taşımacılığı Beyaz Eşya Taşıma Depo Taşımacılığı Eşya Depolama Eşya Taşıma Elemanı Fuar Taşımacılığı Şehirlerarası Evden Eve Nakliyat Paletli Malzeme Taşımacılığı Fabrika Taşımacılığı Mobilya Taşımacılığı Makine Taşımacılığı Eşya Ambalajlama Ambar Nakliyat
Evden eve nakliyatEvden eve Taşımacılıkistanbul evden eve nakliyatistanbul evden eve nakliyeistanbul ev nakliyeKasko Sigortalı TaşımacılıkAsansörlü TaşımacılıkKağışdağı Evden Eve NakliyatKavacık Evden Eve NakliyatKüçükyalı Evden Eve NakliyatÇekmeköy Evden Eve Nakliyat istanbul asansörlü evden eve nakliyatKadıköy Evden Eve NakliyatYenidoğan Evden Eve NakliyatPendik Evden Eve NakliyatGöztepe Evden Eve NakliyatSamandıra Evden Eve NakliyatSancaktepe Evden Eve NakliyatTaşımacılık HizmetleriVilla TaşımacılığıNakliye ÜcretleriTaşıma Şirketleri İstanbul NakliyecilerNakliye FiyatlarıNakliye ŞirketleriNakliye Firmalarıİstanbul Ev TaşımaEv Taşıma Fiyatları