Komodifikasi Hijab dalam Budaya Visual di Indonesia

Mayang Anggrian

Abstract


Hijab telah mengalami perkembangan pesat di seluruh dunia, pesatnya perkembangan tersebut bahkan juga telah merambah di dunia seni visual maupun entertainment seperti layar lebar, sinetron, reality show dan sebagainya. Ketika kehadiran hijab memasuki ruang-ruang penunjang budaya visual, maka berdampak pada bagaimana hijab direpresentaikan dalam budaya visual. Sebagai contoh dalam perfilman nasional tren hijab mempengaruhi kuantitas film-film religi bernafas Islami secara signifikan. Tingginya respon masyarakat Indonesia terhadap film bernafas religi Islami  kemudian memberi ruang bagi hadirnya komodifikasi hijab. Akibatnya timbulah pergeseran atribut dan nilai keagamaan Islam dalam proses komodifikasi. Penelitian ini menggunakan metode deskriptif kualitatif, sedangkan   sumber data yang dianalisa pada penelitian ini berasal dari dokumen pustaka, beberapa video rekaman film religi Islami terakhir tahun 2007 sampai dengan tahun 2017, didukung dengan observasi, wawancara dan studi pustaka terhadap para pelaku perfilman religi Islami dan pemilik bisnis produk hijab. Lebih lanjut penelitian ini mendeskripsikan dan menganalisis bagaimana eksistensi hijab dalam ruang-ruang budaya visual untuk memahami pola komodifikasi hijab. Sebagai hasilnya, pengaruh hijab dalam seni rupa murni nampak pada ide dan gagasan para perupa untuk mengangkat tema-tema identitas dan pluralitas. Sementara dalam seni media aplikatif seperti film, posisi hijab banyak terekspos dalam film layar lebar religi Islami. Hijab dalam film religi Islamik tidak hanya sekedar atribut muslimah untuk memenuhi tuntutan syariat agama Islam dan sarana propaganda ajaran agama Islam, tetapi juga merupakan komoditas usaha yang menguntungkan, baik bagi produser, sutradara, artis pemeran dalam film dan pemilik bisnis fashion hijab. Lebih lanjut  bentuk komodifikasi hijab dalam perfilman Indonesia adalah komodifikasi khalayak. Khalayak disini tentu saja para hijabers atau muslimah, sementara perusahaan diwakili oleh rumah produksi dan pelaku perfilman seperti produser,sutradara dan aktris, sedangkan pengiklan adalah owner atau pebisnis produk hijab. Produser film,sutradara,aktris dan pebisnis fashion hijab memiliki posisi strategis sebagai agen komodifikasi hijab dalam budaya visual karena memiliki akses untuk melakukan proses komodifikasi  hijab melalui segmen masyarakat tertentu yang dalam hal ini adalah muslimah.

Hijab as an identity attribute has experienced rapid development all over the world. This phenomenon is also found in the worlds of visual arts, entertainment such as movie, sinetron (Indonesian drama), reality show and so forth. When the presence of hijab enters the spaces of the visual cultural support, this phenomenon affects how hijab is represented in the visual culture. For example, in the national film industry, the hijab trend affects the quantity of Islamic religious films significantly. The high response and interest of the Indonesian people to the Islamic religious films gives space for the presence of hijab commodification. As a result, there is a shift in religious attributes and values of Islam in the commodification process.This research used qualitative descriptive method. The data source analyzed in this research comes from literature document, some of Islamic religious film recording in 2007 until 2017, supported by observation, interview and literature study to the actors of Islamic religious film and the owner of hijab business. Furthermore, this study described and analyzed how existence of hijab in the spaces of visual culture to understand the patterns of hijab commodification. As a result, the effects of hijab in fine art appears to the ideas of artists to raise the themes of identity and plurality. Meanwhile, in the art of applicative media such as film, hijab position is exposed in many Islamic religious movies. Hijab in Islamic religious films is not only as a Muslim attribute to meet the demands of Islamic Shari’ah and means of propaganda of Islamic teachings, but also a profitable business commodity, both for producers, directors, film artists and business owners of hijab. Furthermore, the form of commodification of hijab in Indonesian cinema is commodification of audiences. The audiences here are of course the hijabers or muslims, while the company is represented by production houses and filmmakers such as producers, directors and actresses, while advertisers are the owner or businessman of hijab products. Film producers, directors, actresses and hijab fashion have strategic positions as hijab commodity agent in visual culture because they have access to commodify the hijab through certain segments of society, which is women Muslims.


Keywords


Komodifikasi; Hijab; Budaya visual; Film Religi Islami

Full Text:

PDF

References


Al Ghifari, A. (2010). Gelombang Kejahatan Seks Remaja Modern. Bandung : Mujahid Press

Pangiuk, Ambok. (2010). Perempuan dalam Film Religius: Ayat-ayat Cinta dan Perempuan Berkalung Sorban. Kontekstualita: Jurnal Penelitian Sosial Keagamaan

Vol 25,No. 1

Barker. C. (2005). Cultural Studies Teori dan Praktik (terjemahan : Tim Kunci Cultural studies centre). Yogyakarta: Bentang Pustaka

Faiq, M Hilmi. (2014). Lukisan: Haris Melawan Lupa, Mengingat Luka diakses pada tanggal 20 September 2017 dari http://salihara.org/en/programs/visual-arts/publications/coverage/lukisan-haris-melawan-lupa-mengingat-luka

Fakhriansyah, Muhammad. (2015). “Propaganda Dalam Film (Analisis Wacana Kritis Teknik Propaganda Anti-Jerman Dalam Film Stalingrad)”. Program Studi Ilmu Komunikasi. Fakultas Ilmu Sosial dan Humaniora. Universitas Islam Negeri Yogyakarta

Kurniasari, Dewi. (2017). “Fotografi dalam Fashion Editorial : Hijab in Popular Culture”. Program Studi Fotografi dan Film. Fakultas Ilmu Seni dan Sastra. Universitas Pasundan Bandung.

Piliang, Yasraf A. (2010). Dunia Yang Dilipat: Tamasya Melampaui Batas-Batas Kebudayaan. Bandung : Matahari.

Republik Indonesia. (1992). Undang-Undang No. 08 Tahun 1992 tentang Perfilman. Ketentuan Umum Bab I Pasal 1 tahun 1992. Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia. Jakarta

Secangkirfilm.wordpress.com diakses pada 20 September 2017

Telling, Ronaldy Z. (2012). “Komodifikasi ‘Kegilaan’ Toni Blank Dalam Social Media (Analisis Wacana Kritis terhadap “Kegilaan” Toni Blank pada Toni Blank Show di YouTube)”. Program Sarjana Ekstensi Kekhususan Komunikasi Massa. Fakultas Ilmu Sosial Dan Ilmu Politik. Depok.


Article metrics

Abstract views : 166 | views : 63

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Prabangkara Jurnal Seni Rupa dan Desain is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

hack forum forum hack hack forum recovery shell shell sitesi Mirror Zone Zone Mirror Zone Sitesi Defacer Mirror cisco nedir kiralık bahis siteleri instagram takipci hilesi instagram takipci hilesi bedava takipci hilesi instagram takipci satin al sosyal medya paneli smm bayi sistemi smm script satisi smm bayilik paneli Sosyal medya bayilik paneli

cami halısı cami halısı cami halıları Saflı Cami Halısı Yün Cami Halısı Duvardan Duvara Cami Halısı Akrilik Cami Halısı Polipropilen Cami Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı cami halısı cami halısı cami halıları Karo Halısı Otel Halısı Yün Cami Halısı Ofis Halısı Yurt Halısı Kurs Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı cami halısı cami halıları cami halısı cami halıları Saflı Cami Halısı Otel Halısı Yün Cami Halısı Akrilik Cami Halısı Polipropilen Cami Halısı Göbekli Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı Cami Süpürgesi Cami Halısı Yün Cami Halısı Cami Halı Desenleri cami halısı fiyatları

palyaço kiralama balon süsleme masa sandalye kiralama şark köşesi şark odası yörük çadır katı meyve sıkacağı meyve sıkacağı düğün orkestrası düğün orkestrası istanbul no touch lazer viagra sipariş viagra fiyatı viagra fiyatları viagra siparişi viagra siparişleri cialis sipariş cialis fiyatı cialis fiyatları cialis siparişi cialis satış wso shell indoxploit shell
su kaçağı tespiti fatih su kaçağı tespiti kadıköy su kaçağı bulma beykoz su kaçağı bulma Sultanbeyli su kaçağı bulma gebze su kaçağı bulma Ataşehir su kaçağı bulma eyüp su kaçağı tespiti Beyoğlu Su Kaçağı bulma Güngören su kaçağı tespiti esenler su kaçağı tespiti kağıthane su kaçağı bulma beylikdüzü su kaçağı tespiti küçükçekmece su kaçağı tespiti Gaziosmanpaşa su kaçağı bulma Şişli Su Kaçağı bulma Sultangazi Su Kaçağı Tespiti su kaçağı tespiti Su Kaçağı bulma
Evden eve nakliyat İstanbul Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat istanbul nakliyat istanbul evden Eve nakliyat sancaktepe evden eve nakliyat tuzla evden eve nakliyat
evden eve nakliyatistanbul evden eve nakliyatistanbul nakliyat
istanbul Evden Eve NakliyatEvden Eve Nakliyatistanbul Antalya Evden Eve Nakliyat

Evden Eve Nakliyatistanbul Nakliyatistanbul Evden Eve Nakliyat
evden eve nakliyat Eşya Ambalajlama Ofis Taşımacılığı Şehir İçi Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat Eşya Depolama Hizmeti

Evden Eve Nakliyat Ucuz evden eve nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat İSTANBUL ASANSÖRLÜ NAKLİYAT Parça eşya taşımacılığı Ofis taşımacılığı Şehirler Arası nakliyat istanbul şehiriçi nakliyat Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat Eşya Depolama istanbul evden eve nakliyat Şehir İçi Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat Ofis Taşımacılığı MNG Evden Eve Nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat Evden Eve Nakliyat istanbul evden eve nakliyat Eşya Depolama Ofis taşımacılığı Şehirler Arası nakliyat Şehir içi nakliyat Evden Eve Nakliyat istanbul evden eve nakliyat Eşya Depolama Ofis taşıma Evden Eve Nakliyat istanbul Evden Eve Nakliyat
paykasapaykasa bozumPaykasa Satın AlPaykasa Fiyatları
astropay astropay al astropay satın al astropay card astropay kart cashixir paykwik
ücretsiz hosting kurumsal hosting resseler hosting ucuz hosting sanal sunucu vds sanal sunucu vps
Ofis Taşımacılığı Okul Taşımacılığı Parça Eşya Taşıma Villa Taşımacılığı Arşiv Taşıma Çeyiz Taşıma Koli Taşıma Antika Taşımacılığı Beyaz Eşya Taşıma Depo Taşımacılığı Eşya Depolama Eşya Taşıma Elemanı Fuar Taşımacılığı Şehirlerarası Evden Eve Nakliyat Paletli Malzeme Taşımacılığı Fabrika Taşımacılığı Mobilya Taşımacılığı Makine Taşımacılığı Eşya Ambalajlama Ambar Nakliyat
Evden eve nakliyatEvden eve Taşımacılıkistanbul evden eve nakliyatistanbul evden eve nakliyeistanbul ev nakliyeKasko Sigortalı TaşımacılıkAsansörlü TaşımacılıkKağışdağı Evden Eve NakliyatKavacık Evden Eve NakliyatKüçükyalı Evden Eve NakliyatÇekmeköy Evden Eve Nakliyat istanbul asansörlü evden eve nakliyatKadıköy Evden Eve NakliyatYenidoğan Evden Eve NakliyatPendik Evden Eve NakliyatGöztepe Evden Eve NakliyatSamandıra Evden Eve NakliyatSancaktepe Evden Eve NakliyatTaşımacılık HizmetleriVilla TaşımacılığıNakliye ÜcretleriTaşıma Şirketleri İstanbul NakliyecilerNakliye FiyatlarıNakliye ŞirketleriNakliye Firmalarıİstanbul Ev TaşımaEv Taşıma Fiyatları